İslam Tarihi

Peygamber ve ashabının 622'de Mekke'den Medine'ye göçü; İslam (hicrî) takviminin ve ilk Müslüman devletinin başlangıcı.

Bağdat merkezli, İslam'ın bilim, felsefe ve kültürdeki Altın Çağı'na başkanlık eden hanedan (750-1258); Moğol istilasıyla son bulmuştur.

İslam'ın ilk büyük savaşı (624); küçük bir Müslüman kuvvetin daha büyük bir Mekke ordusunu kesin bir biçimde yendiği, Kuran'da anılan dönüm noktası.

Peygamber'in Mekke'den Kudüs'e mucizevî gece yolculuğu ve göklere yükselişi; beş vakit namazın farz kılındığı olay.

Müslümanların büyük ölçüde barışçıl şekilde Mekke'ye girişi (630); ardından Peygamber genel af ilan etmiş ve Kâbe'yi putlardan temizlemiştir.

İstanbul'u fetheden, asırlarca halifeliği elinde tutan ve üç kıtaya hükmeden geniş bir Sünnî imparatorluk (1299-1922).

Dört "Râşid" (doğru yola erdirilmiş) halife — Ebû Bekir, Ömer, Osman ve Ali — dönemi (632-661); Sünnîlerce İslam yönetiminin örneği sayılır.

Peygamber'in tek haccı (632); insanların eşitliğini, can dokunulmazlığını ve dinin tamamlandığını ilan ettiği Veda Hutbesi'ni irad ettiği hac.

Halife Osman'ın öldürülmesinin ardından başlayan ilk Müslüman iç savaşı (656-661); ümmeti bölmüş ve siyasî geleceğini şekillendirmiştir.

Şam merkezli ilk soya dayalı Müslüman hanedan (661-750); İslam'ın İspanya'dan Orta Asya'ya yayıldığı dönem.

Müslüman idaresindeki İber Yarımadası (711-1492); ünlü bir ilim, mimari ve birlikte yaşam merkezi olup Gırnata'nın düşüşüyle son bulmuştur.

Abraha'nın fillerle Kâbe'yi yıkma teşebbüsünün başarısız olduğu yıl (yaklaşık 570) — Fil Sûresi'nde anlatılır; Peygamber'in doğum yılıdır.

Medine'nin bir ittifak kuşatmasına karşı savunması (627); Selmân-ı Fârisî'nin önerisiyle hendek kazılarak püskürtülmüştür. Ahzâb (Hizipler) Savaşı da denir.

Hilâfet kurumu — Müslüman ümmetin, dünyevî yönetimde Peygamber'in halefi olarak, bir halife başkanlığındaki liderliği.

Müslümanlarla Mekkeli Kureyş arasında on yıllık ateşkes (628); görünüşte aleyhte olsa da barış getirmiş ve kitlesel ihtidalara yol açmıştır.

Müslüman dünyasında, özellikle Abbâsîler döneminde bilim, tıp, matematik ve felsefenin geliştiği dönem (yaklaşık 8.-13. yy).

Râşid ordusunun Sâsânî İran'ını yendiği ve Irak ile İran'ı İslam'a açan belirleyici savaş (yaklaşık 636).

Peygamber'in torunu Hüseyin b. Ali'nin, 680'de Kerbela'da ashabıyla şehit edilmesi — özellikle Şiî Müslümanlarca yas tutulan belirleyici trajedi.

Medine yakınında bir savaş (625); bazı okçuların mevzilerini terk etmesi sonrası Müslümanların zorluk yaşadığı, Kuran'da itaat dersi olarak anlatılan vakıa.

Râşid ordusunun Bizans İmparatorluğu'nu yendiği ve Şam bölgesinin Müslüman hâkimiyetini sağlayan belirleyici savaş (636).

Yesrib (Medine) halkının Peygamber'e bağlılık yemini ettiği iki biat (621-622); Hicret'in yolunu açmıştır.

Hint alt kıtasının Müslüman imparatorluğu (1526-1857); Tac Mahal başta olmak üzere sanatı ve mimarisiyle ünlüdür.

12. yüzyılda Selâhaddîn Eyyûbî tarafından kurulan, Mısır ile Suriye'yi birleştiren ve Kudüs'ü Haçlılardan geri alan hanedan.

Kuzey Afrika ve Mısır'ı yöneten İsmâilî Şiî halifelik (909-1171); Kahire'yi ve Ezher Camii'ni kurmuştur.

Avrupa ordularının Kutsal Toprakları ele geçirmeye çalıştığı bir dizi dinî savaş (11.-13. yy); Kudüs nihayetinde Selâhaddîn tarafından geri alınmıştır.

Mekke'nin fethinden kısa süre sonra (630) yapılan savaş; Müslümanlar başlangıçta bozulsalar da toparlanıp Hevâzin ve Sakîf kabilelerine karşı zafer kazanmıştır.

Mısır merkezli, asker kökenli yöneticilerin sultanlığı (1250-1517); Ayn Câlût Savaşı'nda Moğol ilerleyişini durdurmuş ve kutsal şehirleri korumuştur.

Halife Ebû Bekir döneminde (632-633), Peygamber'in vefatından sonra isyan eden veya zekât vermeyi reddeden Arap kabileleri üzerinde otoriteyi yeniden kuran seferler.

Sünnî otoriteyi yeniden canlandıran, büyük medreseler kuran ve Bizans'a karşı Malazgirt Savaşı'nı kazanan Türk Sünnî imparatorluk (11.-12. yy).

Birinci Fitne'nin bir savaşı (657); Halife Ali ile Muâviye arasında, hakem olayıyla sonuçlanmış ve Hâricî grubunun ortaya çıkmasına yol açmıştır.