İbadetler
İkamet
Iqāmah
Cemaatle namaz başlamadan hemen önce okunan, ezana benzeyen ama daha kısa ve hızlı söylenen ikinci çağrı.
İkamet nedir?
İkamet, farz cemaat namazı başlamadan hemen önce yapılan ilandır. Namaz kılacaklar toplanıp ayağa kalkmaya hazır olduğunda, müezzin (veya başkası) ezandan daha alçak ve hızlı bir sesle ikameti okur; imam bittiği anda namaza durur. Bekleyişten namazın kendisine geçişi işaret eder.
Lafızları
İkamet, ezandaki cümlelerin çoğunu (Sünnî çoğunluğa göre) yalnızca birer kez tekrarlar — "Allahu Ekber... Eşhedü en lâ ilâhe illallâh... Eşhedü enne Muhammeden Resûlullâh... Hayye ale's-salâh... Hayye ale'l-felâh... Kad kâmeti's-salâh, kad kâmeti's-salâh... Allahu Ekber... Lâ ilâhe illallâh" (Buhârî 605, Müslim 378). İki kez söylenen Kad kâmeti's-salâh ("namaz başladı") ibaresi ikametin ayırt edici ibaresidir.
Ezan ile İkamet Arası
Ezan ile ikamet arası, dua için değerli bir vakittir. Peygamber Muhammed ﷺ şöyle buyurdu: "Ezan ile ikamet arasında yapılan dua reddedilmez" (Ebû Dâvûd 521, Tirmizî 212). Müminler bu dakikaları iki rekât sünnet namazı, zikir veya kişisel dua için değerlendirir — özellikle aralığın doğal olarak kısa olduğu Sabah, Akşam ve Yatsı'da.
Edebi
- Ezanı okuyan kişinin ikameti okuması müstehaptır.
- Dinleyen, ezanda olduğu gibi ardından tekrar eder; "Kad kâmeti's-salâh"ta ise "Allah onu ikame etsin ve daim kılsın" (Ekâmehallâhu ve edâmehâ) der.
- Safların düzeltilmesi ikametle iftitah tekbiri arasında yapılır; imam saflar düzelmeden başlamamalıdır (Buhârî 723).
Sık Sorulan Sorular
İkamet farz mıdır?
İkamet, beş vakit farz namazda erkek cemaat için müekked bir sünnettir. Bazı âlimler onu vâcip sayar. Tek başına yolculuk edenin veya küçük bir grubun da ikamet getirmesi, Peygamber'in ﷺ ve sahabesinin yolculuklardaki uygulamasına uygundur.
Ezan ile ikamet arasındaki fark nedir?
Ezan, insanları camiye çağıran daha geniş ve yavaş bir çağrıdır; ikamet ise namazın artık başladığını bildiren daha kısa ve hızlı bir ilandır. Ezan kamuya yönelik bir çağrı, ikamet ise cemaat içi bir çağrıdır.
Etimoloji ve köken
İkamet (الإقامة), "kıyam, ayakta durmak, ikame etmek" anlamındaki K-V-M kökünden bir mastardır; kelime anlamıyla "(namazı) ayağa kaldırmak" — namazın başlamak üzere olduğunun ilanı. Farz cemaat namazı başlamadan hemen önce okunan, insanları çağıran ezandan farklı olan ikinci ve daha kısa çağrıdır.
Kaynaklar
- Kur'an:
- 62:9, 2:238, 20:14
- Hadis:
- Bukhari 605 / Muslim 378 (the iqamah as one-time repetition of the phrases, with Qad qamati-s-salah twice); Abu Dawud 521 / Tirmidhi 212 (the supplication between adhan and iqamah is not rejected); Bukhari 723 / Muslim 434 (straightening the rows after the iqamah)
İlgili terimler
Ezan (Adhan / Azan)
İslam'ın namaza çağrısı — ezan (adhan/azan), müezzin tarafından günde beş kez camiden Müslümanları namaza davet için okunur. Belirli sırayla tekrarlanan yedi cümleden oluşur (sabah namazında sekizinci ilave edilir), tamamı Peygamber ﷺ'in sünnetine dayanır.
Ezandan Sonra Okunan Dua
Peygamber ﷺ tarafından ezandan sonra okunması için öğretilen dua — Muhammed ﷺ'e vesîle (cennetin en yüksek makamı) ile fazîleti bahşetmesi ve vaad edilen makâm-ı mahmûda ulaştırması için Allah'a niyazdır. Kim okursa Kıyamet Günü Peygamberin şefaatine nail olur.
Sabah Namazı (Fecir)
Gerçek fecirden (sabaha karşı) güneş doğuşuna kadar kılınan sabah namazı; günün beş vaktinin ilkidir.
Müezzin
Camide ezan ve ikamet okuyan görevli. İlk müezzin Hz. Bilâl-i Habeşî'dir. İslam geleneğinde onurlu bir vazife sayılır ve özel bir tecvidle icra edilir.
Namaz
İslam'ın ikinci şartı: günde beş vakit Kâbe'ye yönelerek belirli okuyuş, rüku ve secdelerle yapılan ibadet.
Tekbir-i İftitah
Namazı başlatan ilk tekbir: 'Allahu Ekber'. Namazın rüknüdür; söylendiği anda dünyevî söz ve fiil selama kadar haram olur.