Kıyam

Kıyam nedir?

Kıyam — kelime anlamıyla "ayakta durmak" — İslamî namazın her rekâtını açan duruştur. Kul huşû ve dikkatle ayağa kalkar, sağ elini sol elin üzerine göğsüne koyar (Sünnî çoğunluğun uygulamasına göre), Fâtiha sûresini, ardından Kuran'dan bir bölümü okur ve sonra rükûya iner. Bedenen ayakta durabilen herkes için namazın bir rüknüdür.

Hükümleri

Allah şöyle buyurur: "Namazlara ve orta namaza devam edin; Allah'ın huzurunda saygı ile kıyama durun" (Kuran 2:238). Peygamber Muhammed ﷺ hasta bir sahabeye şöyle buyurdu: "Ayakta kıl; gücün yetmezse oturarak; ona da yetmezse yan üzeri" (Buhârî 1117). Hastalık, sakatlık veya gerçek acizlik sebebiyle ayakta duramayan kişi otururarak, ardından yan yatarak namazını kılar; en sonunda yalnızca niyet ve îmâ kalır. İslam, ayakta durmak ağır bir yük hâline geldiğinde bu yükü kaldırır.

Kıyamda Ne Okunur?

• İftitah tekbirinden sonra alçak sesle iftitah duası (Sübhâneke...).
• Eûzü ("Eûzü billâhi mineş-şeytânir-racîm") ve Besmele.
• Fâtiha sûresi — çoğunluğa göre onsuz rekât sahih olmayan bir rükün.
• Beş vakit namazın ilk iki rekâtında Fâtiha'dan sonra Kuran'dan istenilen uzunlukta bir bölüm.

Kıyâmü'l-Leyl (Gece Namazı)

"Kıyam" kelimesi, nafile gece namazı için de kullanılır — Kıyâmü'l-Leyl, son bölümü Teheccüttür. Allah şöyle buyurur: "Gecenin bir kısmında da sana özgü fazla bir namaz olarak teheccüd kıl..." (Kuran 17:79). Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: "Farzlardan sonra en faziletli namaz gece namazıdır" (Müslim 1163). Gecenin derinliğinde ayakta durmak, Kuran okumak, duada ağlamak, her nesildeki sâlihlerin uygulamasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Namazın tamamında ayakta duramazsam, namazım sahih olur mu?

Evet. Hastalık veya sakatlık sebebiyle ayakta duramayan kişi otururarak; oturamayan da Kıbleye dönük sağ yanı üzerine yatarak yahut ayakları Kıbleye gelecek şekilde sırt üstü kılar. Peygamber ﷺ bunu öğretmiştir ve Allah kimseye gücünün üstünde yük yüklemez (Kuran 2:286).

Kıyâmü'l-Leyl ile Teravih aynı mı?

Teravih, Ramazan gecelerinde cemaatle kılınan özel bir Kıyâmü'l-Leyl şeklidir. Ramazan dışında Kıyâmü'l-Leyl (Teheccüt dâhil) tek başına kılınır. İkisi de Peygamber'in ﷺ Sünnetine dayanan, sevabı çok gece namazlarıdır.